Bijgewerkt op 7 oktober 2026. Een eerdere versie van dit artikel ging alleen over de radar aan boord; het legt nu uit hoe een online schepenradar werkt.
Een online schepenradar, zoals de live kaart op Schepenradar.nl, is eigenlijk geen radar. Hij toont posities die schepen zelf uitzenden via AIS. Die berichten worden opgevangen door ontvangers op land en door satellieten, verzameld door een trackingdienst en daarna op een kaart gezet. Hieronder volg je die weg stap voor stap, en lees je waarom dat verklaart wat je op de kaart wel en niet ziet.
Van schip tot scherm in vier stappen
- Het schip bepaalt zijn positie. De AIS-zender aan boord haalt de positie uit de GPS van het schip en combineert die met koers, snelheid en schipgegevens.
- Het schip zendt uit. Via de marifoonband (VHF) gaat dat bericht de lucht in. Een beroepsschip met een klasse A-zender doet dat varend elke 2 tot 10 seconden.
- Een ontvanger vangt het op. Ontvangers op land staan langs kusten, rivieren en havens. Het bereik is meestal 20 tot 30 zeemijl. Verder op zee zijn satellieten nodig.
- De trackingdienst verwerkt en toont het. Een dienst als MarineTraffic verzamelt de berichten van zijn ontvangers en zet ze op de kaart. De kaart wordt periodiek ververst.
Wat dit betekent voor wat je ziet
- Alleen schepen met AIS. Een schip zonder AIS, zoals veel kleine plezierboten, verschijnt niet. Een echte radar zou zo’n boot wel zien.
- Een kleine vertraging. Tussen het uitzenden en het verschijnen op de kaart zitten ontvangst, verwerking en verversen. Een positie is daarom bijna nooit van precies dit moment.
- Gaten in de dekking. Waar geen ontvanger in de buurt is, komt geen signaal binnen. MarineTraffic schrijft dat de gratis kaart alleen kustgebieden met ontvangers dekt.
- Gegevens zijn zo goed als de invoer. Bestemming en verwachte aankomst voert de bemanning zelf in. Die kunnen verouderd zijn.
Wat de kleuren en vormen op de kaart betekenen, lees je in Wat vertellen de icoontjes op de scheepsradar?. Ontbreekt een schip, kijk dan bij Waarom zie ik een schip niet op de kaart?
Het verschil met de radar aan boord
Radar staat voor Radio Detection and Ranging. Een scheepsradar zendt korte pulsen radiogolven uit. Kaatsen die terug op een schip, een boei of de kust, dan meet de radar uit de tijd die de echo nodig heeft hoe ver het object is, en uit de richting van de antenne waar het ligt.
| AIS (online schepenradar) | Radar aan boord | |
|---|---|---|
| Wie zendt? | Het schip dat je ziet, zelf | Het eigen schip; het ziet de echo’s |
| Wat zie je? | Alleen schepen met een AIS-zender | Alles wat terugkaatst: schepen, boeien, kust, buien |
| Naam en type zichtbaar? | Ja, het schip stuurt ze mee | Nee, alleen een echo |
| Bereik | Overal waar een ontvanger of satelliet het signaal opvangt | Beperkt tot de omgeving van het schip |
Daarom gebruiken schepen beide: radar om alles in de buurt te zien, AIS om te weten wie dat is. Meer over de radar aan boord staat in Wat is een scheepsradar en waarom wordt het gebruikt?, en meer over AIS in Wat is AIS en waarom zenden schepen het uit?
Let op: een online schepenradar is bedoeld als informatie en niet om op te navigeren.
Bronnen
- IMO, Resolutie A.1106(29): richtlijnen voor AIS aan boord (bereik, handmatig ingevoerde reisgegevens).
- MarineTraffic Support, artikelen “Live Map” en “Why can’t I see a vessel on the Live Map?” (verversen van de kaart, dekking van de gratis kaart).
- US Coast Guard Navigation Center: rapportage-intervallen van klasse A-AIS.