Waarom zie ik een schip niet op de kaart?

Verrekijker op een kade met zicht op zee in de mist, met in de verte een zeilboot

Bijgewerkt op 7 oktober 2026

Een schip dat je verwacht, staat niet op de kaart? Meestal ligt dat niet aan de kaart, maar aan het signaal. Live scheepskaarten zoals die op Schepenradar.nl tonen alleen schepen waarvan recent een AIS-bericht is ontvangen. Hieronder staan de zes oorzaken die het vaakst spelen, met wat je zelf kunt controleren.

In het kort

  • Geen AIS aan boord: veel kleine boten zijn niet verplicht om AIS te hebben.
  • Buiten bereik: een AIS-signaal reikt via VHF-radio meestal 20 tot 30 zeemijl ver; daarbuiten moet er een ontvanger of satelliet in de buurt zijn.
  • AIS staat uit: de kapitein mag AIS om veiligheidsredenen uitzetten.
  • Zwak of fout signaal: een klasse B-zender is zwakker, en een verkeerd ingestelde zender stuurt onjuiste gegevens.
  • Te lang geen positie: MarineTraffic haalt een schip na 24 uur zonder nieuwe positie van de live kaart.
  • Je zoekt verkeerd: een andere schrijfwijze van de naam of een nieuwe naam na verkoop.

1. Het schip heeft geen AIS (of hoeft het niet te hebben)

AIS is niet voor elk vaartuig verplicht. Internationaal geldt de plicht voor zeeschepen vanaf 300 brutoton op internationale reizen, vrachtschepen vanaf 500 brutoton en alle passagiersschepen. In de EU moeten vissersschepen langer dan 15 meter een AIS hebben. Op de Nederlandse binnenwateren is AIS sinds 2016 verplicht voor beroepsvaart vanaf CEMT-klasse I en voor recreatievaartuigen langer dan 20 meter.

Een zeilboot of sloep van 9 meter hoeft dus geen AIS te hebben. Heeft hij het niet, dan verschijnt hij op geen enkele publieke kaart.

2. Het schip vaart buiten het bereik van de ontvangers

AIS werkt via VHF-radio. Volgens de IMO ligt het normale bereik tussen schepen rond de 20 tot 30 zeemijl. Publieke kaarten ontvangen de signalen vooral via ontvangers op land. MarineTraffic schrijft zelf dat zijn gratis kaart alleen kustgebieden dekt waar zo’n ontvanger staat; voor een bredere dekking via satelliet is een betaald abonnement nodig.

Wat je kunt doen: kijk naar de tijd van de laatste positie. Staat er een tijd van uren geleden, dan was het schip toen nog in bereik en is het daarna uit beeld verdwenen.

3. De AIS staat (tijdelijk) uit

De IMO-richtlijnen staan toe dat de kapitein AIS uitzet als hij vindt dat uitzenden de veiligheid of beveiliging van het schip in gevaar brengt, bijvoorbeeld in gebieden met piraterij. Ook defecten en onderhoud komen voor. Je ziet dan meestal de laatste bekende positie, of na een tijd helemaal niets.

4. Het signaal is te zwak of de zender is verkeerd ingesteld

Er zijn twee soorten zenders. Klasse A is voorgeschreven voor de beroepsvaart en zendt varend elke 2 tot 10 seconden een positie. Klasse B wordt vooral op kleinere schepen gebruikt, zendt met minder vermogen en minder vaak. MarineTraffic noemt het lagere vermogen van klasse B expliciet als reden dat zulke schepen minder goed worden ontvangen. Een zender die verkeerd is geconfigureerd, kan een verkeerd nummer, een verkeerde naam of geen bruikbare positie sturen.

5. Er is te lang geen nieuwe positie ontvangen

MarineTraffic verwijdert een schip van de live kaart als er 24 uur geen nieuwe positie is binnengekomen. Een schip dat langer stilligt zonder werkende AIS, of al dagen buiten bereik vaart, is daardoor niet zichtbaar. Een schip dat stil voor anker ligt, zendt overigens wel door, maar minder vaak: klasse A meldt zich voor anker ongeveer elke 3 minuten.

6. Je zoekt op de verkeerde naam

Scheepsnamen veranderen bij verkoop, en sommige namen bestaan meerdere keren. Zoek daarom liever op een nummer dat bij het schip hoort, zoals het IMO-nummer of het MMSI-nummer. Hoe die nummers werken, lees je in MMSI, IMO en roepnaam uitgelegd. Een stappenplan voor het zoeken staat in Hoe vind en volg je een specifiek schip?

Snel controleren: zo vind je de oorzaak

  1. Zie je het schip, maar staat het stil op een rare plek? Kijk naar de tijd van de laatste positie. Een oude tijd betekent: geen nieuw signaal ontvangen.
  2. Zie je het schip helemaal niet? Zoek op IMO- of MMSI-nummer in plaats van op naam.
  3. Nog steeds niets? Ga na of het schip AIS verplicht is (punt 1). Een kleine plezierboot zonder AIS vind je nergens.
  4. Vaart het ver op zee? Dan valt het waarschijnlijk buiten het bereik van de gratis kaart.
  5. Laadt de kaart zelf niet? Kijk op de kaartpagina onder “Laadt de kaart niet?”.

Belangrijk om te weten

Ook als een schip wel zichtbaar is, kan de positie afwijken of vertraagd zijn. Publieke AIS-kaarten zijn bedoeld als informatie en niet om op te navigeren.

Bronnen

  • IMO, Resolutie A.1106(29): richtlijnen voor het gebruik van AIS aan boord (bereik, uitzetten van AIS).
  • Rijkswaterstaat, pagina “AIS: verkeersinformatie scheepvaart” (AIS-plicht op de Nederlandse binnenwateren).
  • MarineTraffic Support, “Why can’t I see a vessel on the Live Map?” (24-uursgrens, dekking, klasse B).
  • US Coast Guard Navigation Center, rapportage-intervallen van klasse A-AIS.
  • Richtlijn 2009/17/EG (AIS voor vissersschepen langer dan 15 meter).